Rreth 795 mijë persona në SHBA pësojnë goditje në tru çdo vit, një ngjarje që mund të ndryshojë rrënjësisht jetën e tyre. Edhe pse disa faktorë rreziku, si mosha dhe trashëgimia gjenetike, nuk mund të ndikohen, ndryshimet në stilin e jetesës, veçanërisht në mënyrën e të ushqyerit, mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut.
Një ushqyerje e shëndetshme dhe e ekuilibruar ndihmon në kontrollin e disa prej faktorëve kryesorë të rrezikut për goditjen në tru, përfshirë tensionin e lartë të gjakut, kolesterolin dhe nivelin e sheqerit në gjak, shpjegon Dr. Cheng-Han Chen, kardiolog ndërhyrës dhe drejtor mjekësor i Programit të Zemrës në MemorialCare Saddleback Medical Center.
Dy modele ushqyerjeje që lidhen me një rrezik më të ulët për goditje në tru janë dieta DASH dhe dieta mesdhetare. Të dyja rekomandojnë konsumimin e më shumë ushqimeve me bazë bimore, si perimet, frutat, drithërat integrale, fasulet dhe bishtajoret, si dhe mishin pa shumë yndyrë, peshkun, produktet e qumështit me pak yndyrë dhe yndyrnat e shëndetshme, si vaji i ullirit.
Përveç vlerave ushqyese, këto modele ushqyerjeje kanë zakonisht një densitet më të ulët kalorik, çka mund të ndihmojë edhe në kontrollin e peshës. Edhe një rënie relativisht e vogël në peshë mund të ndikojë pozitivisht në uljen e rrezikut.
Disa lëndë ushqyese janë veçanërisht të rëndësishme për shëndetin e enëve të gjakut. Ushqimet e pasura me përbërës anti-inflamatorë, kalium, acide yndyrore omega-3, polifenole dhe magnez mund të ndihmojnë në uljen e tensionit të gjakut, përmirësimin e elasticitetit të arterieve dhe reduktimin e formimit të mpiksjeve të gjakut.
Gjithashtu, rekomandohet kufizimi i yndyrnave të ngopura, sheqerit dhe ushqimeve shumë të përpunuara.
8 ushqimet që rekomandojnë dietologët për të ulur rrezikun e goditjes në tru
Goditja në tru mbetet një nga problemet serioze shëndetësore, që mund të ketë pasoja të rënda dhe afatgjata për jetën e njerëzve. Edhe pse disa faktorë rreziku, si mosha dhe trashëgimia gjenetike, nuk mund të ndryshohen, mënyra e të ushqyerit dhe stili i jetesës mund të luajnë një rol të rëndësishëm në parandalimin e saj.
Sipas të dhënave të Institutit Kombëtar të Shëndetit të Fëmijëve dhe Zhvillimit Njerëzor në SHBA, rreth 795 mijë persona pësojnë goditje në tru çdo vit në këtë vend.
Ekspertët e ushqyerjes theksojnë se një dietë e shëndetshme mund të ndihmojë në kontrollin e tensionit të gjakut, kolesterolit dhe nivelit të sheqerit në gjak, të cilët janë ndër faktorët kryesorë të rrezikut.
Dieta mesdhetare dhe dieta DASH janë dy nga modelet ushqimore që rekomandohen për shëndetin kardiovaskular. Ato përfshijnë konsumimin e frutave, perimeve, drithërave integrale, bishtajoreve, peshkut, arrorëve dhe yndyrnave të shëndetshme, si vaji i ullirit.
Por cilat janë ushqimet që mund të ndihmojnë veçanërisht në uljen e rrezikut për goditje në tru?
1. Perimet me gjethe jeshile
Spinaqi, rukola dhe lakra kale janë të pasura me nitrate, të cilat organizmi i shndërron në oksid nitrik. Ky përbërës ndihmon në relaksimin e enëve të gjakut, përmirësimin e qarkullimit dhe uljen e tensionit.
Një studim i publikuar në vitin 2021 në revistën European Journal of Epidemiology evidentoi se personat që merrnin të paktën 60 miligramë nitrate në ditë nga perimet kishin një rrezik 17% më të ulët për goditje në tru.
2. Portokallet
Agrumet, veçanërisht portokallet dhe grejpfruti, përmbajnë vitaminë C, folat dhe kalium. Këto lëndë ushqyese kanë veti antioksiduese dhe anti-inflamatore, ndërsa fibrat e tretshme që përmbajnë ndihmojnë në uljen e kolesterolit.
Megjithatë, personat që marrin medikamente të caktuara duhet të tregojnë kujdes me grejpfrutin, pasi ai mund të ndërveprojë me disa prej tyre.
3. Arrat
Arrat janë një burim i mirë i acideve yndyrore omega-3, të cilat ndihmojnë në reduktimin e inflamacionit dhe mbështesin shëndetin e zemrës.
Një studim i publikuar në revistën Circulation në vitin 2021 tregoi se konsumimi i rreth gjysmë filxhani arra në ditë për dy vjet ndihmoi në uljen e niveleve të kolesterolit LDL, i njohur si kolesteroli i keq.
4. Kosi
Kosi përmban kalcium, kalium dhe probiotikë, të cilët mund të kontribuojnë në kontrollin e tensionit të gjakut dhe përmirësimin e profilit të yndyrnave në gjak.
Konsumimi i produkteve të fermentuara të qumështit, si kosi, është lidhur gjithashtu me një rrezik më të ulët për goditje në tru. Specialistët rekomandojnë zgjedhjen e kosit natyral, me pak ose pa sheqer të shtuar.
5. Tërshëra
E pasur me fibra, magnez, vitamina të grupit B dhe antioksidantë, tërshëra ndihmon në ruajtjen e niveleve të qëndrueshme të sheqerit në gjak dhe mbështet shëndetin e enëve të gjakut.
Konsumimi i drithërave integrale mund të ndihmojë gjithashtu në reduktimin e inflamacionit në organizëm.
6. Peshqit yndyrorë
Salmoni, sardelet dhe skumbria janë burime të rëndësishme të acideve yndyrore omega-3, veçanërisht EPA dhe DHA.
Këto yndyrna ndihmojnë në reduktimin e inflamacionit, përmirësimin e profilit të yndyrnave në gjak dhe mbështetjen e funksionimit të zemrës. Konsumimi i peshkut yndyror lidhet gjithashtu me një rrezik më të ulët për goditje në tru.
7. Ushqimet e pasura me fibra të tretshme
Fibrat e tretshme ndihmojnë në uljen e kolesterolit LDL dhe në kontrollin e nivelit të sheqerit në gjak, duke mbështetur shëndetin e enëve të gjakut.
Ndër ushqimet që përmbajnë këto fibra janë mollët, kajsitë, fiqtë, dardhat, karotat, brokoli dhe patatet e ëmbla.
8. Proteinat me bazë bimore
Fasulet, thjerrëzat dhe bishtajoret e tjera janë burime të mira të proteinave bimore dhe fibrave të tretshme.
Një studim i publikuar në vitin 2024 në revistën The American Journal of Clinical Nutrition tregoi se personat që konsumonin më shumë proteina bimore, krahasuar me ata që konsumonin sasi të larta proteinash shtazore, kishin një rrezik 19% më të ulët për sëmundje kardiovaskulare dhe 27% më të ulët për sëmundje koronare të zemrës.
Ushqime të tjera që vlejnë të përfshihen në dietë
Përveç këtyre tetë ushqimeve, specialistët rekomandojnë edhe kafenë, panxharin, avokadon, çajin jeshil, bishtajoret dhe çokollatën e zezë, për shkak të përmbajtjes së tyre me antioksidantë, kalium, fibra dhe përbërës të tjerë të dobishëm për shëndetin kardiovaskular.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se asnjë ushqim i vetëm nuk mund të parandalojë goditjen në tru. Rëndësi ka modeli i përgjithshëm i të ushqyerit dhe stili i jetesës, përfshirë aktivitetin fizik, kontrollin e tensionit të gjakut dhe kolesterolit, si dhe shmangien e duhanit.
Personat që kanë faktorë rreziku për goditje në tru këshillohen të konsultohen me mjekun për të vlerësuar gjendjen e tyre shëndetësore dhe masat që mund të marrin për të reduktuar rrezikun.


