Azoospermia është mungesa e spermatozoideve në ejakulat. Konsiderohet si shkalla më e rëndë e infertilitetit mashkullor. Për gazetën “Shëndet+” Elton Peci shpjegon gjithçka që lidhet me këtë sëmundje: sa e shpeshtë është, shkaqet dhe si mjekohet azoospermia.
Doktor, sa e shpeshtë është azoospermia?
Një në 100 meshkuj është azoospermik.
Cilat janë shkaqet e azoospermisë?
Kjo sëmundje ka disa shkaqe.
Infeksionet: Infeksione me parotis në fëmijëri. Në një pjesë të rasteve me parotis kemi edhe prekje të testikujve duke bërë që funksioni i tyre të dëmtohet.
Infeksione të ndryshme në moshë të rritur (epididimitis, uretriti) mund të shkatojnë bllokime të duktuseve të ndryshëm (kanaleve) ose edhe shkatërrim të tyre.
Kriptorkidizmi ose ndryshe moszbritja e testikujve. Në lindje meshkujt duhet t’i kenë testikujt të zbritur në skrotum. Në një pjesë të rasteve kjo zbritje nuk ndodh para lindjes, duke bërë që testikujt të gjenden në brendësi të trupit. Kriptorkidizmi takohet në 3% të lindjeve në afat dhe në 30% të lindjeve premature. Në shumicën e rasteve me kriptorkidizëm zbritja e testikujve ndodh spontanisht brenda vitit të parë të jetës. Duke qenë se spermatogjenea kërkon temperaturë më të vogël se ajo e trupit, nëse kriptorkidizmi nuk korrigjohet, funksioni kryesor i testikujve (prodhimi i spermatozoideve) dëmtohet rëndë.
Përdorimi i steroideve (hormoneve). Administrimi në mënyrë abuzive i steroideve mund të shkaktojë azoospermi. Marrja e medikamenteve steroide çon sinjale në tru që japin informacionin se trupi po prodhon shumë testosteron; kështu që në mënyrë automatike ndalohet prodhimi i testosteronit. Ndalimi i prodhimit të testosteronit shkakton azoospermi.
Hiperprolaktinemia. Nivelet e larta të prolaktinës frenojnë spermatogjenezën.
Trajtimi i kancerit (trajtimi kirurgjikal, kimioterapia, radioterapia). Të gjitha këto kanë një impakt shkatërrimtar mbi funksioni riprodhues.
Hiperplazia kongenitale e gjendrës mbiveshkore.
Varikoçela. Është një sëmundje që shkakton zgjerim dhe përdredhje të venave testikulare. Këto zgjerime shkaktojnë rritje të temperaturës lokale dhe për rrjedhojë edhe dëmtim të spermatogjenezës. Vetëm gradat e avancuara mund të përfitojnë nga trajtimi kirurgjikal. Gradat fillestare nuk përfitojnë nga ky trajtim kirurgjikal.
Diabeti
Traumat në skrotum. Traumat e ndryshme, sado minimale në dukje, mund të jenë shumë të rrezikshme pasi mund të shkaktojnë dëmtim të furnizimit me gjak në testikuj ose edhe dëmtim të duktuseve të ndryshëm (kanaleve).
Defekte kromozomiale si sindroma Klinefelter. Në këtë sindromë kemi një kariotip jo normal (46 XXY) tek mashkulli; pra kemi një kromozom X më tepër. Në shumicën e rasteve me sindromë Klinelfelter kemi azoospermi.
Defektet gjenetike në kromozomin Y (Y Chromosome microdeletions).
Mungesa (agenezia) e vas deferens. Bën që sperma pavarësisht se prodhohet në testikul, të mos kalojë në ejakulat. Kjo është një sëmundje e lindur dhe shoqërohet me një rrezik të lartë për të qenë mbartës i fibrozës cistike (tjetër sëmundje gjenetike).
Autoimuniteti ndaj spermatozoideve – një sëmundje gjatë së cilës sitemi imun drejtohet kundrejt spermatozoideve.
Toksinat e ndryshme. Puna apo jetesa në ambiente toksike mund të rezultojë shkatërruese për spermatogjenezën.
Banjat me ujë të nxehtë. Një zakon i tillë mund të rezultojë në dëmtim të rëndë të spermatogjenezës.
Hipogonadizmi hipogonadotropik. Është një term që përfaqëson deficitin hormonal (mungesë të gonadotropinave dhe testosteronit) dhe hipogonadizëm (penis dhe testikuj me dimensione të reduktuara). Kjo gjendje takohet në rastet e mëposhtme:
Deficit horomonal i instaluar që përpara pubertetit. Në këto raste kemi eunukoidizëm (pamje prej eunuku, xhuxh).
Sindroma Kallman. Është një sëmundje gjenetike e cila shkakton hipogonadizëm hipogonadotropik të shoqëruar edhe me mungesë të ndjenjës së nuhatjes.
Tumoret në hipofizë dhe hipotalamus. Këto të dyja janë 2 gjendra në tru të cilat rregullojnë funksionin seksual përmes prodhimit të gonadotropinave, që sinjalizojnë testikulin të prodhojë spermë. Dëmtimi i tyre nga tumore të ndryshme sjell edhe heqjen e stimulit për testikujt.
Sindroma SCO (Sertoli Cell Only syndrome). Në maturimin e spermatozoideve kanë rëndësi 2 qeliza: qelizat Sertoli dhe Qelizat Leydig. Qelizat Sertoli kanë për detyrë sigurimin e lëndës ushqimore për spermatozoidet, ndërkohë që qelizat Leydig sigurojnë testosterone për spermatozoidet. Në SCO qelizat Leydig ose mungojnë ose janë anormale.
