A keni menduar ndonjëherë se si zakonet tona të përditshme mund ta forcojnë dhe mbrojnë trurin gjatë gjithë jetës sonë? Truri është “qendra e kontrollit” për gjithçka që bëjmë: të menduarit, kujtesën, lëvizjen, emocionet, madje edhe ekuilibrin. Duke u kujdesur për të, ne përmirësojmë shëndetin tonë të përgjithshëm dhe cilësinë e jetës.
Këshilli Global për Shëndetin e Trurit (GCBH) identifikoi gjashtë shtylla kryesore:
1. Ushtrimet fizike dhe truri
Ushtrimet e rregullta përmirësojnë kujtesën, rrisin rrjedhjen e gjakut në tru dhe përmirësojnë funksionin e tij.
Çfarë duhet bërë:
- rreth 150 minuta ushtrime në javë (ecje, çiklizëm, etj.)
- forcim 2-3 herë në javë
- aktivitete ekuilibri (yoga, pilates)
2. Gjumi
Gjumi ndihmon me kujtesën, “pastrimin” e trurit, përqendrimin dhe menaxhimin e emocioneve.
Çfarë duhet bërë:
- 7-9 orë gjumë
- orar i fiksuar
- shmangia e kafeinës dhe ekraneve para gjumit
3. Ushqyerja
Ushqyerja e duhur mbron trurin, zvogëlon inflamacionin dhe përmirëson të menduarit.
Çfarë të hani:
- perime, fruta, arra
- peshk, drithëra të plota
- vaj ulliri
- Shmangni ushqimet e përpunuara dhe sheqerin.
4. Aktiviteti mendor
Ushtrimi i mendjes e mban trurin “në formë” dhe rrit të nxënit.
Çfarë duhet bërë:
- lojëra me enigma, strategji
- lexim
- të mësosh diçka të re (gjuhë, muzikë, art)
5. Truri dhe marrëdhëniet shoqërore
Kontakti me të tjerët zvogëlon stresin, përmirëson shëndetin mendor dhe mbron kujtesën.
Çfarë duhet bërë:
- mbaj kontakt me miqtë dhe familjen
- marrin pjesë në grupe ose aktivitete
- kombinoni socializimin me ushtrimet fizike
6. Menaxhimi i stresit
Stresi kronik ndikon në kujtesë, rrit ankthin dhe dëmton trurin.
Çfarë duhet bërë:
- relaksim, meditim, frymëmarrje
- shkrimi i mendimeve (mbajtje në ditar)
- kaloj kohë në natyrë
- vendos kufij në jetën e përditshme
Nuk ke pse të ndryshosh gjithçka. Fillo me diçka të thjeshtë. Shko në shtrat pak më herët, bëj një shëtitje të shkurtër, shijo një vakt të shëndetshëm, bisedo me një mik. Këto ndryshime të vogla, me kalimin e kohës, çojnë në përmirësime të mëdha në shëndetin e trurit dhe në jetë.
Truri mund ta formësojë veten dhe e formëson atë
Për vite me radhë, ne besonim se truri funksiononte si një kompjuter, i cili me kalimin e kohës konsumohej dhe ngadalësohej. Por neuroshkenca e ka përmbysur këtë pamje. Truri është një organ i gjallë dhe fleksibël që formësohet çdo ditë nga zakonet, përvojat dhe mjedisi ynë – i forcuar ose i dobësuar – në varësi të mënyrës se si jetojmë.
Shkencëtarët kanë konfirmuar për dekada të tëra se plasticiteti i trurit, domethënë aftësia e trurit për të ndryshuar, është diçka që mund të ndodhë. Megjithatë, aftësia e tij për të ndryshuar është një veti që mund të funksionojë si pozitivisht ashtu edhe negativisht, varësisht nga zgjedhjet tona.
