Kryefaqja Aktualitet Partneriteti Publik-Privat në Shëndetësi: “PPP-të po zgjerohen dhe duhet të zgjerohen”

Partneriteti Publik-Privat në Shëndetësi: “PPP-të po zgjerohen dhe duhet të zgjerohen”

1
Shpërndaje

Nga Rudina Degjoni

PPP-të në shëndetësi po bëhen gjithnjë e më popullore në nivel global, por nuk janë një mënyrë e re ose thjesht një kalim kohe. Shërbimet dhe lehtësitë shëndetësore janë e po shpërndahen në kuadrin e marrëveshjeve të bashkëpunimit publik-privat në shumë sisteme shëndetësore me performancë të mirë në mbarë botën. Termi PPP është i përhapur dhe në vendin tonë, por shpesh ai po keqkuptohet, duke çuar në keqkuptime midis qeverisë, publikut të gjerë dhe partnerëve privatë potencialë. Ky shërbim ofron një pamje të re të ofrimit të kujdesit shëndetësor. Termat që përdoren për të përshkruar marrëveshjet e PPP-ve, mund të ndryshojnë nga njëri vend në një vend tjetër kjo për arsye të analizës PESTEL të tyre. Në Spanjë PPP-të quhen “koncesione administrative”, në Australi ato quhen “konvertime spitalore”, në Brazil kanë marrë emërtesën “organizatë sociale”, në Vietnam “mobilizim”, ndërsa në Afrikë emërtohen si projekte për “bashkërendim”.

Por çfarë është PPP-ja në shëndetësi dhe cili është motivi për të krijuar një shëndetësi me PPP

Qeveritë kudo janë duke u përballur me rritjen e shpenzimeve të kujdesit shëndetësor dhe rritjen e kërkesës për shërbime shëndetësore përballë kufizimeve të vazhdueshme buxhetore. Ndërsa qeveritë përpiqen të shtrijnë financimet e tyre të kujdesit shëndetësor dhe të prodhojnë rezultate më të mira, shumë prej tyre po i kthejnë sytë drejt PPP-ve, gjithnjë e më shumë.

Për të përmirësuar sektorin e shëndetësisë, ekzistojnë katër faktorë kryesorë që i nxisin qeveritë në mbarë botën për të përdorur modelin e PPP-ve.

  1. Përmirësimi i funksionimit të shërbimeve shëndetësore publike dhe e lehtësirave për të zgjeruar aksesin në shërbime me cilësi më të lartë.
  2. Mundësi të reja për të nxitur investimet private për të mirën e shërbimeve shëndetësore publike.
  3. Dëshira për të formalizuar marrëveshjet me partnerët jofitimprurës të cilët ofrojnë një pjesë të rëndësishme të shërbimeve shëndetësore publike.
  4. Dëshira për të maturuar më shumë partnerë potencialë të mundshëm për PPP.

Në vendin tonë, përfitimet e mundshme nga financimi shëndetësor publik i shërbimeve shëndetësore (paketat shëndetësore, instrumentet e sterilizimit etj) janë të njohura, por “rrugëtimi në labirintin e spitaleve publike” që ofrojnë shërbime spitalore të financuara publikisht nuk është i njohur, kështu ato mund të kthehen në sfiduese për të ardhmen e shëndetësisë sonë spitalore.

Partneriteti Publik – Privat (PPP) është konsideruar konstruktivisht në vitet e fundit për të reformuar sektorin e shëndetësisë në shumë vende.

Spitalet, si organizatat më të rëndësishme shëndetësore, kanë një rol udhëheqës në promovimin e shëndetit në shoqëri dhe veprimi i tyre i koordinuar me një sërë faktorësh politikë, socialë dhe kulturorë çon në përmirësimin e shëndetit të popullatës. Meqenëse ky sektor është konsumatori kryesor i një pjese të madhe të buxhetit të kujdesit shëndetësor në një vend, vëmendja e plotë ndaj performancës dhe kostove të saj është me rëndësi të veçantë.

Çdo vit, shuma të mëdha parash shpenzohen për ndërtesat, mirëmbajtjen dhe rindërtimin e spitaleve në mbarë botën, por provat janë të rralla sa i përket arritjes së përfitimeve të pritura nga këto shpenzime. Në vitin 1989, Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO) vlerësoi se rreth 40% e burimeve në dispozicion të sektorit të shëndetësisë në Shtetet e Bashkuara u humbën dhe tregoi se burimet që mund të ruhen nga rritja e efikasitetit ishin shumë të ndjeshme. Financimi nga sektori publik nuk mund të jetë i përgjegjshëm ndaj shpenzimeve gjithnjë në rritje në sistemin shëndetësor.

Detyrimet për financim nga sektori publik dhe rritja e shpenzimeve kanë krijuar nevojën për spitalet e sektorit publik për të ulur shpenzimet e tyre. Këta faktorë kanë bërë që qeveritë të ndjekin qasje të ndryshme për t’u marrë me këto probleme, si dhe mënyrat për të frenuar kostot, për të rritur kapitalin dhe për të arritur rezultate më të mira shëndetësore nëpërmjet pjesëmarrjes më aktive të sektorit privat në ofrimin e shërbimeve dhe financimin e këtij sektori. Për të përfituar nga aftësitë e sektorëve publikë dhe privatë në formën e një modeli hibrid, modeli i Partneritetit Publik-Privat (PPP) u prezantua në vitin 1990 dhe është përdorur në mënyrë konstruktive në vitet e fundit për të reformuar sektorët e kujdesit shëndetësor në shumë vende. Në fakt, PPP mund të jetë një mjet i fuqishëm politik për përmirësimin dhe promovimin e mbijetesës dhe cilësisë së shërbimeve në spitalet publike. PPP po përpiqet të zbatojë disa nga parimet e sektorit privat, duke përfshirë bilancin ekonomik dhe të ardhurat nëpërmjet një menaxhimi rigoroz financiar për të zgjidhur disa probleme të mëdha në sektorin publik.

Disa përkufizime të PPP janë paraqitur nga burime të ndryshme. Një nga përkufizimet mjaft të hollësishme është si më poshtë: marrëveshja kontraktuale midis sektorit publik dhe atij privat, ku ky i dyti kryen disa veprimtari qeveritare në emër të sektorit publik brenda një kohe të caktuar, në kuadër të negociatave, me një masë të rregulluar nga rreziku.

Në fakt, PPP përfshin një varg metodash tradicionale të prokurimit të shërbimeve nga sektori publik dhe privatizimi i plotë. Ekziston një besim në rritje se partneriteti ndërmjet sektorëve publik dhe privat mund të çojë në rritjen e efikasitetit, barazisë, llogaridhënies, cilësisë dhe qasjes në sistemin shëndetësor. Në PPP, sektorët mund të përdorin avantazhe reciprokisht konkurruese të njëri-tjetrit në fushat e teknologjisë, njohurive, burimeve, aftësive dhe aftësive të menaxhimit. Shqyrtimi i përvojave të vendeve të ndryshme mbi përdorimin e opsioneve të PPP tregon ndikimin e këtyre opsioneve në koston e ofrimit të shërbimeve, sasinë e operimit, qasjen e popullsisë së mbuluar dhe treguesve të tjerë të performancës së spitaleve publike.

Disa studiues konsiderojnë se faktorë dhe kërkesa të PPP, përfshijnë mirëkuptimin e duhur të projektit, kushtet e qëndrueshme ekonomike dhe politike, justifikimin adekuat ekonomik, kapitalin fillestar të mjaftueshëm, menaxhimin, alokimin e duhur të rreziqeve, përvojën e mjaftueshme, përdorimin e kontraktorëve me reputacion, kompetenca dhe inovacionin për financim. Prandaj, për të arritur sukses në zbatimin e PPP-ve, zhvillimin dhe promovimin e tyre, këta faktorë duhet të merren parasysh për të shmangur çdo dështim në zbatimin dhe funksionimin e projekteve PPP.

Në vendin tonë, më shumë se gjysma e fondeve të sektorit të shëndetësisë u alokohet shërbimeve spitalore, megjithatë, shkalla e ulët e përdorimit të shtretërve spitalorë krahasuar me atë të vendeve të zhvilluara pasqyron faktin se burimet në dispozicion nuk shfrytëzohen siç duhet dhe do të kërkonte përdorimin e metodave të përshtatshme të menaxhimit spitalor.


Përfitimi i kapaciteteve potenciale të sektorit privat në sistemin spitalor duhet të jetë një nga këto politika. Duke marrë parasysh detyrimet në dokumentet në rrjedhën e sipërme, të tilla si politikat e përgjithshme të Ligjit 10383 “Për sigurimin e detyrueshëm të kujdesit shëndetësor” i ndryshuar,  për ndërveprime më të mira, më të ndërsjella me sektorin privat duke pasur parasysh se themelet e këtij modeli janë definuar tashmë në kontratat private spitalore që nga viti 2015. Duket e nevojshme të bëhet një studim për të identifikuar strategjitë për të zhvilluar dhe promovuar PPP-të në ofrimin e shërbimeve spitalore në vendin tonë me qëllim të ngritjes së vetëdijes në mesin e politikbërësve dhe menaxherëve spitalorë në fushën e planifikimit shëndetësor dhe vendimmarrjes.Prandaj, politikbërësit shëndetësor duhet të kërkojnë mënyra për të dalë nga kjo situatë duke zbatuar politika dhe ndërmarrë masat e duhura për të përmirësuar gjendjen e spitaleve në vend, veçanërisht në sektorin publik.

Duket se zbatimi dhe promovimi i modelit PPP mund të ndihmojë në zhvillimin e disa fushave të shërbimeve shëndetësore spitalore. Në përgjithësi, mund të konkludojmë se një PPP e menaxhuar mirë mund të ndihmojë aspekte të sektorit të shëndetit publik, dhe të ndihmojë spitalet publike të kapërcejnë shumë nga mangësitë e tyre.

Ndryshimet në politikat shëndetësore

Një nga faktorët që mund të sigurojë kontekstin për zhvillimin dhe promovimin e PPP në ofrimin e shërbimeve spitalore në vendin tonë duhet të jetë ndryshimi në politikat aktuale. Në këtë drejtim, politikat stabile mund të sigurojnë zhvillimin e PPP, por duhet të jenë të qëndrueshme. Reforma dhe ristrukturimi i sigurimeve në vendin tonë është një nga çështjet që ka nevojë për vëmendje për zhvillimin e PPP. Parë nga ky këndvështrim, ne duhet të kemi institucione të sigurta që të mund të nënshkruajnë kontrata për larmi shërbimesh spitalore pasi në disa situata kritike, popullata ka nevojë për më shumë se kaq, dhe duhet të ketë një mbulim më të mirë shëndetësor.

MSH duhet të fuqizojë objektivat e kujdestarisë dhe politikëbërjes duke kryer kështu rolin e kujdestarit, mbikëqyrësit, politikëbërësit dhe ligjvënësit. Sektori privat ose PPP, vijnë dhe ofrojnë shërbime, në këtë rast MSH, duhet të mbikëqyrë dhe të ketë rolin e një krijuesi të politikave të reja spitalore shëndetësore.

Për këtë mendoj se, duhet konsideruar fakti i formimit të “Bordit të Besimtarëve” të spitaleve publike si një pikë fillimi për zhvillimin e PPP dhe, rrjedhimisht, të zinxhirit të spitaleve të tjera. Formimi i spitaleve zinxhirore ka nevojë që një spital të bëhet një njësi ekonomike e pavarur e quajtur “Bordi i Besimtarëve”, pas kësaj, kjo njësi ekonomike e pavarur mund të investojë për të krijuar degë të tjera në rajonet e tjera duke e realizuar këtë me një partner të jashtëm apo të brendshëm.

Le të kujtojmë shembullin e skemës Chiranjeevi Yojana në Gujarat, (OBSH, UNICEF 2009) e cila nisi diku nga  viti 2005 në zonat rurale për të ofruar shërbime të efektshme dhe të sigurta për gruan gjatë lindjes. Skema ka fituar Çmimin Ndërkombëtar të Inovacionit të Azisë në vitin 2009. Gujarat, kishte një shkallë të lartë të vdekshmërisë së gruas dhe neonatale. Në atë kohë u vlerësua se rreth 4600 gra nuk mbijetonin në kohën e lindjes. Për më tepër, shkalla e vdekshmërisë së gruas ishte 389 për 1,00,000 banorë/lindje. Shkaku kryesor për këtë ishte mungesa e mjekëve dhe e personelit të trajnuar, mungesa e higjienës etj. E gjitha kjo çoi në zbatimin e skemës Chiranjeevi Yojana ose ndryshe partneriteti publik privat. Nga zbatimi i skemës u arrit në:

Uljen e vdekshmërisë së nënës nga 389 në më pak se 100 për 100,000 lindje.

Uljen e vdekshmërisë foshnjore nga 53 në 30 për 1,000 lindje.

Pra, sektorët Publik dhe Privat duhet të punojnë së bashku në një shoqëri të ngushtë për të balancuar dhe plotësuar burimet, aftësitë dhe ekspertizën e tyre. Për më tepër kjo do të ndihmojë për të reduktuar financimin e barrës në sektorin e shëndetësisë, disa nga partneritetet publike të suksesshme (PPP) duhet të fillojnë të përfshijnë shërbimet laboratorike (patologjinë, radiologjinë, CT, MRI etj.)

Ndryshimet Socio-Kulturore

Një çështje tjetër që duhet identifikuar për të zhvilluar dhe promovuar PPP në spitalet e vendit tonë janë ndryshimet socio-kulturore. Ndryshimi i mentalitetit dhe besimit të individëve në lidhje me përdorimin e kapaciteteve të sektorit privat është një nga gjërat e rëndësishme të theksuara nga pjesëmarrësit. Ata besojnë ende se zhvillimi dhe promovimi i PPP kërkon ndryshime në mentalitet dhe kulturë. Sipas mendimit tim, shumica e problemeve kanë të bëjnë me ato kulturore. Mendoj se mentaliteti kulturor që mbizotëron në vendin tonë është në një mënyrë që ata nuk kanë nevojë për ndihmë, por kur e analizojmë këtë gjë ne do të gjejmë  se nevoja është shumë serioze dhe se duhet t’i ndihmojmë sa më shpejt që të jetë e mundur.

Nëse ndryshon mentaliteti kulturor dhe mendojmë se duhet të shfrytëzojmë kapacitetet e sektorit privat, unë mendoj se ata mund të sigurojnë sfondin për PPP. Në këtë drejtim, më duhet të theksoj se në sektorin e kujdesit shëndetësor duhet të shqyrtojmë çështjen e utilitarizmit në sektorin privat. Nuk duhet të mendojmë se njerëzit e përfshirë në shëndetësinë publike janë shumë të mirë dhe të gjithë njerëzit në sektorin privat janë të këqij.

Para së gjithash, kjo paradigmë mendore duhet të ndryshohet!

Përmirësimet në mekanizmat dhe proceset aktuale

Përmirësimi i mekanizmave dhe proceseve aktuale është një çështje tjetër e rëndësishme e nevojshme për të zhvilluar dhe promovuar PPP. Një nga këto mekanizma është krijimi i një entiteti të fortë dhe të vetëm për menaxhimin e marrëdhënieve me sektorin privat. Duhet të ekzistojë një komision për të lëshuar kualifikimet e partnerëve privatë. Në të gjitha vendet ekziston një konsorcium shumë i fortë që vendos kontratat, miraton kualifikimet e sektorit privat dhe monitoron gjithçka. Ne kemi nevojë për një kuadër të tillë që të mbështesë dhe të mos  ndryshojë me ndryshimet në qeveri!

Nëse PPP dëshiron të promovojë, rastet dhe shembujt që kanë filluar tashmë siç është PPP e dializës, PPP e instrumenteve kirurgjikale etj duhet në fillim një menaxhim i mirë për të patur një rezultat më të mirë. Sistemi aktual shëndetësor publik duhet të fillojë, të dalë përpara, të ndihmojë dhe të lehtësojë çdo gjë dhe të kërkojë nga sektori privat që të ecë përpara. Transparenca është një çështje shumë e rëndësishme pasi ne duhet ta sqarojmë këtë model për të ndihmuar sektorin publik në mënyrë që të kthehet në konkurrues. Nëse këto probleme nuk zgjidhen, modeli PPP nuk do të mund të zgjerohet.

Ndërtimi i kapaciteteve financiare dhe kapitale

Sigurimi i kushteve dhe sfondit për tërheqjen e investimeve është një strategji tjetër që duhet përmendur. Në lidhje me këtë, duhet të theksojmë se për të bërë partneritet, ne duhet të ndihmojmë investitorin të investojë në spitale e jo në vende të tjera. Duhet të ketë garanci qeveritare për kthimin e kapitalit dhe të të ardhurave për investitorin, sepse askush nuk tenton të investojë diku pa asnjë kthim në investim.

Një nga gjërat që vendos fazën për tërheqjen e investimeve në sektorin e shëndetësisë është shqyrtimi i stimujve dhe motiveve që duhet të jepen. Gjëja më e rëndësishme në ekonominë e shëndetit është pjesëmarrja e individëve në ofrimin e shërbimeve përmes investimeve. Për të tërhequr investitorë në ofrimin e shërbimeve shëndetësore, ne duhet të përcaktojmë stimuj të ndryshëm. Për këtë duhet të ekzistojnë një sërë lehtësimesh që mund t’u jepen sektorit privat për të mbajtur koston totale të ulët, me fjalë të tjera, për të rritur fitimet, p.sh. mund të hiqet çmimi i tokës nga ky ekuacion.

Shumica e individëve që besojnë në ofrimin e shërbimeve shëndetësore nga një sistem publik i centralizuar duhet të arrijnë të argumentojnë se sektori privat është një pjesë e domosdoshme e një programi kombëtar të ofrimit të shërbimeve shëndetësore dhe se përdorimi i metodave të ndryshme të partneritetit të sektorit privat mund të kontribuojë efektivisht në përmirësimin e cilësisë, kostove të reduktuara dhe në menaxhimin më të mirë të burimeve me efikasitet. Duhet të ketë parakushte dhe aranzhime për zhvillimin e këtyre partneriteteve në mënyrë që ato të jenë efektive dhe të sjellin rezultate të vlefshme. Katër strategjitë kryesore që u identifikuan si faktorë kryesorë në zhvillimin dhe promovimin e PPP-ve në ofrimin e shërbimeve spitalore janë ndryshimet në politikat, ndryshimet socio-kulturore, përmirësimi i mekanizmave dhe proceseve aktuale dhe ndërtimi i kapaciteteve kapitale dhe financiare.

Sa i përket strategjive politike, vende të ndryshme kanë ndërmarrë masa të ndryshme në mënyrë që të zbatojnë, zhvillojnë dhe promovojnë PPP. Për shembull, një kapitull i veçantë për PPP u konsiderua në Kushtetutën në Tajlandë, në Mbretërinë e Bashkuar, si një nga pionierët në PPP, njësitë e PPP u krijuan në nivel të Ministrive dhe u rekomanduan stimuj për sektorin privat. Në Gjermani, u miratuan politikat për të mbështetur firmat e vogla për t’u bashkuar me PPP. Zhvillimi dhe promovimi i partneriteteve të tilla në sektorin e shëndetësisë kërkon ndryshime në ato ekzistuese. Është më mirë të miratohen dispozita ligjore dhe rregullore për të forcuar kontratat e PPP, në këtë drejtim, (Grimsy dhe Lewis, 2002), konkluduan se konfliktet janë të pashmangshme në PPP pa një kornizë ligjore efikase dhe optimale dhe ata deklaruan se ndryshimet në ligjet ekzistuese dhe politikat duhet të merren parasysh për projektet e PPP-së që të jenë të suksesshme pasi pa mbështetje adekuate, sektori privat nuk do të jetë i gatshëm të përfshihet në PPP. Zbatimi i PPP aktuale në vendin tonë ka përparësitë e tij që të arrijmë të shqyrtojmë mundësitë dhe të identifikojmë pikat e forta dhe të dobëta (SWOT analiza), për zbatimin e programeve të ardhshme. Modele të PPP në spitalet publike globale janë shembuj relativisht të suksesshëm, të cilat sigurojnë hyrjen e kapitalit në sektorin e shëndetësisë dhe mund të promovohen dhe të zgjerohen sipas kapaciteteve ekzistuese. Përvojat në vendet e tjera mund të mos jenë pikërisht të zbatueshme në vendin tonë, por duket se lokalizimi i këtij modeli dhe përshtatja e tij me kushtet e vendit mund të ndryshojnë shërbimet spitalore në vend.

PPP-të nuk përfshijnë çrrënjosjen apo marrjen e sektorit spitalor publik nga ofrimi i shërbimeve. PPP nuk janë privatizim! Për shembull, kur Republika e Gjeorgjisë vendosi se kishte shumë spitale për nevojat e saj, plani kryesor që kërkoi ishte që një e treta (1/3) të mbetet “ashtu siç ishte” (infrastruktura publike), dhe një e treta të privatizohej nga sektori privat. Një PPP e kontraktuar për ofrimin e shërbimeve spitalore mund të bëjë ndryshimin në ofrimin e kujdesit spitalor vendin tonë./ Shendeti.com.al

1 Koment

LËR NJË MESAZH

Please enter your comment!
Please enter your name here