Një fotografi e thjeshtë e fytyrës mund të përmbajë të dhëna të rëndësishme për shëndetin dhe jetëgjatësinë e një personi. Një studim i ri sugjeron se inteligjenca artificiale mund të përdorë këto të dhëna për të vlerësuar moshën biologjike dhe për të parashikuar rrezikun e vdekjes te pacientët me kancer.
Studiuesit nga Mass General Brigham, në Boston të Shteteve të Bashkuara, kanë zhvilluar modele të inteligjencës artificiale (IA) që analizojnë një fotografi të vetme të fytyrës për të vlerësuar gjendjen e përgjithshme shëndetësore dhe mundësinë e mbijetesës së pacientëve me kancer.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore The Lancet Digital Health, sugjeron se analiza e fytyrës mund të shërbejë në të ardhmen si një mjet shtesë për mjekët gjatë vlerësimit të gjendjes së pacientëve dhe shqyrtimit të mundësive të trajtimit.
Si funksionon inteligjenca artificiale?
Modelet e IA-së janë trajnuar me më shumë se 40 milionë fotografi të fytyrave të personave të moshave dhe prejardhjeve të ndryshme.
Studiuesit zhvilluan dy modele të specializuara. I pari, FAHR-FaceAge, vlerëson moshën biologjike të një personi bazuar në tiparet e fytyrës. I dyti, FAHR-FaceSurvival, parashikon rrezikun e vdekjes te pacientët me kancer, duke kombinuar analizën e fytyrës me informacione të tjera klinike.
Ndryshe nga mosha kronologjike, që tregon numrin e viteve të jetuara, mosha biologjike pasqyron shkallën e plakjes së organizmit, megjithëse vlerësimi i IA-së në këtë studim bazohet në pamjen e jashtme dhe nuk mat drejtpërdrejt proceset biologjike të plakjes.
Sipas studiuesve, modeli që vlerëson moshën biologjike analizon zona të tilla si tëmthat, balli, pjesa mbi sy dhe vijat që shtrihen nga hunda drejt cepave të gojës.
Ndërsa modeli që parashikon rrezikun e vdekjes përqendrohet në zona të tjera, përfshirë urën e hundës dhe pjesën poshtë syve.
Autori i studimit, Dr. Raymond Mak, onkolog radioterapist në Mass General Brigham Cancer Institute, tha se ishte i befasuar nga mundësia për të identifikuar shenja që lidhen me rrezikun e vdekjes vetëm përmes një fotografie të fytyrës.
Ai vuri në dukje gjithashtu ngjashmëritë mes zonave të analizuara nga algoritmet dhe përshkrimeve të mjekut të lashtë Hipokrat, i cili rreth vitit 400 para erës sonë kishte përmendur tipare si hunda e mprehtë, sytë e fundosur dhe tëmthat e rënë si shenja që mund të shoqërojnë gjendje të rënda shëndetësore.
Megjithatë, algoritmet nuk ishin trajnuar me tekstet e Hipokratit, por vetëm me fotografi të fytyrave dhe të dhëna për moshën ose vdekshmërinë e personave.
Çfarë treguan rezultatet?
Në vlerësimin e modelit FAHR-FaceSurvival, studiuesit analizuan rezultatet e pacientëve me kancer sipas niveleve të parashikuara të rrezikut.
- 52,5% e 122 pacientëve të klasifikuar nga modeli në grupin me rrezikun më të lartë vdiqën brenda 90 ditëve nga vlerësimi.
- Në grupin me rrezikun më të ulët, ku përfshiheshin 975 pacientë, rreth 2% vdiqën brenda 90 ditëve.
Edhe vlerësimi i moshës biologjike dha rezultate të dallueshme. Nga 1.060 pacientët, mosha biologjike e të cilëve u vlerësua më shumë se 20 vjet mbi moshën e tyre kronologjike, 21% vdiqën brenda 90 ditëve.
Në të kundërt, te 4.195 pacientët, mosha biologjike e të cilëve u vlerësua të ishte të paktën 10 vjet më e ulët se mosha kronologjike, rreth 6% vdiqën brenda të njëjtës periudhë.
Studiuesit raportuan gjithashtu se ndryshimet kozmetike në fytyrë, si ndërhyrjet kirurgjikale, injeksionet e Botox-it apo përdorimi i makijazhit, nuk ndikuan në performancën e modeleve.
A mund të përdoret kjo teknologji në spitale?
Autorët theksojnë se modelet e inteligjencës artificiale nuk synojnë të zëvendësojnë mjekët apo vlerësimet klinike ekzistuese. Ideja është që ato të shërbejnë si mjete plotësuese për të ndihmuar në identifikimin e pacientëve që mund të kenë nevojë për ekzaminime të mëtejshme ose vlerësim më të kujdesshëm.
Sipas Dr. Mak, identifikimi i hershëm i shenjave që lidhen me plakjen e përshpejtuar ose me një rrezik më të lartë vdekshmërie mund të ndihmojë në përcaktimin e pacientëve që kanë nevojë për hetime shtesë.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se rezultatet duhen interpretuar me kujdes.
Dr. Wilbur Lam, profesor i pediatrisë dhe inxhinierisë biomjekësore në Universitetin Emory, e vlerësoi studimin si interesant, por theksoi se dobia e tij reale në praktikën klinike duhet të provohet përmes studimeve të mëtejshme.
Ndërsa Miroslaw Bober, profesor i përpunimit të videos dhe inteligjencës së makinerive në Universitetin e Surrey-t, vuri në dukje se lidhja statistikore mes pamjes së fytyrës dhe mbijetesës nuk do të thotë domosdoshmërisht se algoritmi shpjegon shkaqet e këtij rreziku.
Sipas tij, mbetet për t’u vërtetuar nëse parashikimet e IA-së ofrojnë informacion shtesë me vlerë klinike përtej vlerësimit të gjendjes së përgjithshme të pacientit nga mjekët.
Gjithashtu, teknologjia duhet të testohet në spitale të ndryshme dhe te grupe të ndryshme pacientësh, për të përcaktuar nëse rezultatet janë të besueshme pavarësisht moshës, ngjyrës së lëkurës dhe tipareve të fytyrës.
Përfundimi: Analiza e fytyrës përmes inteligjencës artificiale paraqitet si një mundësi premtuese për kërkimin mjekësor, por ende nuk është gati për përdorim rutinë klinik. Nevojiten studime të mëtejshme për të vërtetuar saktësinë, kufizimet dhe përfitimet e saj për pacientët me kancer.
