Bota duket shumë ndryshe në 3 të mëngjesit kur jeni në krevat duke parë orën ose tavanin. “Si do t’ia dal të punoj nesër nëse jam gjithë natën pa gjumë?” është 
pyetja e zakonshme që ju vjen në mendje. Nëse është e zakonshme që nuk arrini të flini gjumë, është e sigurt se kjo do të ketë efete tek ju gjatë ditës dhe ndoshta keni probleme me pagjumësinë.
Receta ose ndihmat kundër gjumit mund t’ju ndihmojnë të flini, por këto ilaçe kanë dhe efekte anësore. Këto përfshijnë të qenët i përgjumur në mëngjes, që mund t’i bëjë të vëshstira aktivitetet si ngarjen e makinës apo përdorime të pajisjeve të tjera dhe rrit rrezikun e të rrëzuarit. Ka mënyra të tjera që të mund të bësh një gjumë të mirë pa ilaçe.
Provo ndryshime të thjeshta në mënyrën tënde të të jetuarit, rekomandon dr. Hadine Joffe, profesor i asociuar në psikiatri në Shkollën e Mjekësisë së Harvardit. Dy hapa të mirë për të filluar përfshijnë shmangien e kafeinës dhe një program të rregullt fjetjeje. Nëse këta hapa nuk ju ndihmojnë, është mirë të telefononi mjekun për të parë nëse një problem shëndetësor – si tiroidet, anemia, apnea, menopauza, urthi apo depresioni – po ndikojnë në cilësinë ose sasinë e gjumit tuaj. Trajtimi i problemit shëndetësor mund të zgjidhë edhe problemin e gjumit.
Guida më poshtë mund t’ju ndihmojë të vendosni një rutinë gjumi për të pasur netë çlodhëse.
| Ky është një program i thjeshtë ditor për të pasur një gjumë më të mirë | |
| Mëngjesi | |
| 7:00 a.m. | Zgjohuni në të njëjtën orë çdo mëngjes, madje dhe në fundjavë. |
| 8:00 a.m. | Kufizojeni veten vetëm në një filxhan kafe në mëngjes. |
| 9:00 a.m. | Dilni për ecje për 30 minuta. Ecja dhe ushtrimet ju ndihmojnë të flini më mirë. |
| Mbrëmje | |
| 6:00 p.m. | Ha një darkë të lehtë. Ushqimi i rëndë mund të shpie në urth, që mund t’ju mbajë zgjuar gjatë natës. Shmangni çajin me kafeinë, kafen, dhe sodën, ashtu si dhe alkoolin dhe çokollatën. |
| 9:15 p.m. | Fikni TV, kompjuterin, telefonin, dhe tabletat 30 minuta para se të shtriheni, pasi ato stimulojnë trurin. Lexoni një libër (jo në tablet), bëj një dush të ngrohtë, ose dëgjoni muzikë të lehtë për të ndihmuar trupin tuaj dhe mendjen të shtendosen përpara gjumit. |
| 9:45 p.m. | Bëj gati dhomën e gjumit. Zbeh dritat, sigurohu që temperatura është e përshtatshme. |
| 10:00 p.m. | Përdor banjën (WC) |
| 10:15 p.m. | Fikni dritat. Provoni të shkoni në shtrat në të njëjtën orë çdo natë. Nëse nuk ju zë gjumi në 15 minuta, mund të lexoni një libër për 15-20 minuta ose deri sa t’ju vijë gjumi. Pastaj kthehuni në shtrat. |
