Çmimi “Nobel” për fiziologji dhe mjekësi u shkoi tre shkencëtarëve që zbuluan sistemin GPS të trurit.
Shkencëtarët britanikë prof. John O’Keefe, si dhe May-Britt Mose dhe Edvard Moser ndanë çmimin. Ata zbuluan se si truri e di ku jemi dhe është i aftë të lundrojë nga një vend në tjetrin. Kërkimet e tyre mund të ndihmojnë të shpjegohet se pse të sëmurët me alcajmer nuk mund të njohin botën rreth tyre.
“Zbulimi i tyre ka zgjidhur një problem që ka qenë në qendër të vëmendjes së filozofëve dhe shkencëtarëve për shekuj me radhë”, u shpreh asambleja e “Nobel”-it.
Prof. O’Keefe zbuloi pjesën e parë të pozicionimit të sistemit të brendshëm të trurit në vitin 1971. Ndërsa dëgjoi për fitoren ai tha: “Jam tepër i emocionuar dhe ende në gjendje shoku. Ky është vlerësimi më i madh që mund të marrësh”.
Puna e tij tregoi se një grup qelizash nervore aktiviziohen kur një mi ndodhej në një cep të dhomës. Një tjetër grup qelizash aktivizoheshin kur miu ishte në një zonë tjetër. Prof. O’Keefe tha se “qelizat e vendndodhjes”, që janë në hipokampus, formojnë një hartë brenda trurit.
Në vitin 2005, bashkëshortët May-Britt dhe Edvard zbuluan pjesë të ndryshme të trurit të cilat shërbenin më shumë si një hartë detare.
Këta qeliza rrjeti janë të ngjashme me meridianët dhe paralelet, duke e ndihmuar trurin të përllogarisë distancën dhe të lëvizë.
Prof May-Britt Moser u shpreh: “Është një nder shumë i madh që na është bërë ne dhe gjithë personave që punuan me ne dhe na mbështetën”./ BBC
