Prindërit e dëgjojnë këtë fjali gjatë gjithë kohës: është e rëndësishme t’u lexoni fëmijëve tuaj. Por pse pikërisht kështu? Dhe a ka rëndësi se si – ose kur, ose çfarë – u lexoni atyre?
Përfitimet e të lexuarit së bashku me prindërit shkojnë shumë përtej shkrim-leximit.
Zhvillimi i gjuhës
Që nga lindja, foshnjat janë të prirur për të zhvilluar aftësitë gjuhësore dhe ekspozimi i vazhdueshëm ndaj një larmie të gjerë modelesh gjuhësore është ajo që i ndihmon ata të bëjnë pikërisht këtë.
“Vetëm ekspozimi ndaj fjalëve është gjëja e vetme më e rëndësishme që mund të bëni për të ndihmuar në ndërtimin e rrugëve gjuhësore në trurin e fëmijës suaj”, thotë Laura Phillips, PsyD, drejtoreshë e e Qendrës së Mësimit dhe Zhvillimit në Institutin Child Mind.
“Leximi dhe ekspozimi ndaj fjalëve i ndihmon fëmijët të maksimizojnë gjuhën dhe kapacitetin e tyre njohës.”
Edhe përvoja prekëse e mbajtjes ose prekjes së një libri mbështet zhvillimin kognitiv të foshnjave.
Duke i lexuar fëmijës suaj që në moshë të vogël, edhe para se ai të jetë në gjendje të komunikojë verbalisht, ju ndihmoni të vendosni bazat neurologjike për përdorim efektiv të gjuhës dhe shkrim-leximit.
Hulumtimet kanë zbuluar se fëmijët e vegjël, prindërit e të cilëve u lexojnë çdo ditë, janë ekspozuar ndaj të paktën 290,000 fjalëve më shumë në kohën kur ata hyjnë në kopsht, sesa fëmijët që nuk u lexojnë rregullisht. Dhe në varësi të kohës së leximit të fëmijëve në ditë, ky numër mund të shkojë deri në mbi një milion fjalë. I gjithë ky ekspozim ka të ngjarë ta bëjë më të lehtë për fëmijët zgjerimin e fjalorit dhe të kuptojnë shumëllojshmërinë e teksteve që do t’u duhet të lexojnë ndërsa rriten, si brenda shkollës ashtu edhe jashtë saj.
Dr. Phillips vëren se leximi gjithashtu i ndihmon fëmijët të ndërtojnë një bazë të gjerë njohurish, gjë që është veçanërisht e dobishme sapo të fillojnë shkollën. Fëmijët mësojnë disa nga këto nga vetë librat, dhe disa nga biseda me kujdestarët e
Empatia dhe ndërgjegjësimi emocional
Përveç gjuhës, leximi është gjithashtu një mjet i rëndësishëm që i ndihmon fëmijët të zhvillojnë ndjeshmëri. Ndërsa fëmijët lexojnë libra për njerëz, jetët e të cilëve janë të ndryshme nga jeta e tyre (dhe veçanërisht histori të treguara nga këndvështrimi i atyre), ata fitojnë një vlerësim për ndjenjat e njerëzve të tjerë, si dhe për kulturat, stilin e jetës dhe perspektivat e tjera.
Librat gjithashtu mund t’i ndihmojnë fëmijët të mësojnë se si t’i trajtojnë ndjenjat e tyre në mënyra të shëndetshme. Duke parë personazhet në libra që përjetojnë emocione të mëdha si zemërimi ose trishtimi, i bën fëmijët të kuptojnë se këto ndjenja janë normale – dhe u jep atyre mundësinë të flasin edhe për ndjenjat e tyre të vështira.
Prindërit mund ta përdorin kohën e leximit si një mundësi për të nxitur ndërgjegjësimin emocional të fëmijëve dhe për të ndërtuar mjetet e tyre për trajtimin e ndjenjave: “A jeni ndjerë ndonjëherë aq i zemëruar sa vajza në këtë libër? Çfarë do të bënit nëse do ta bënit?”
Lidhja prind-fëmijë
Të kesh kohë për të lexuar me një prind ose kujdestar nuk ka të bëjë vetëm me aktivitetin e leximit. Bëhet fjalë për kohë të qëndrueshme, të përqendruar së bashku. Edhe disa minuta leximi së bashku ju japin juve dhe fëmijës suaj një shans për të ngadalësuar shpejtësinë, për t’u lidhur me njëri-tjetrin dhe për të ndarë një aktivitet të këndshëm.
Për më tepër, ajo kohë komode së bashku ka përfitime për zhvillimin kognitiv të fëmijëve, veçanërisht kur ata janë më të vegjël. Përvojat shqisore të qëndrimit ulur me një kujdestar, dëgjimi i atij zëri të njohur dhe ndjenja e një libri në duart e tyre janë të gjitha të rëndësishme për zhvillimin e trurit të fëmijëve.
Çfarë duhet lexuar
Dr. Phillips vëren se ndërsa leximi është i dobishëm për fëmijët e të gjitha moshave, përfitimet janë disi të ndryshme në varësi të fazës së zhvillimit të fëmijës.
“Kur keni një të porsalindur, lexoni çfarëdo që dëshironi, edhe nëse është Neë York Times,” thotë ajo. “Ka të bëjë vetëm me detyrimin që ata të dëgjojnë fjalët, fjalitë dhe gjuhën.”
Ndërsa fëmijët rriten, përmbajtja fillon të ketë më shumë rëndësi. “Leximi i librave me tema të ngjashme mund të çojë në biseda kuptimplota rreth asaj që po ndodh në jetën e tyre,” vëren Dr. Phillips. “Libri mund të jetë një urë lidhëse për të diskutuar diçka që një fëmijë mund të jetë duke përjetuar vetë dhe t’ju japë një mënyrë për të hapur një temë pa thënë, për shembull, “A po ngacmoheni në shkollë?”
Natyrisht, leximi i çdo gjëje që i pëlqen fëmija juaj është pothuajse gjithmonë një ide e mirë. Kur fëmijët kanë mundësinë të ndjekin interesat e tyre, ata kuptojnë se leximi është argëtues dhe shpërblyes, dhe kanë më shumë gjasa të ndjekin leximin vetë.
Kjo vlen edhe për fëmijët e vegjël që duan të lexojnë të njëjtin libër në mënyrë të përsëritur. “Është shumë e zakonshme që të vegjlit dhe parashkollorët të duan të lexojnë të njëjtin libër pa pushim,” vëren Dr. Phillips. “Dhe kjo përsëritje është në fakt pjesë e mënyrës se si ata zotërojnë gjuhën.”
Dhe nuk ka asnjë arsye për të ndaluar së lexuari për fëmijët pasi ata të jenë në gjendje të lexojnë vetë. Fëmijëve shpesh u pëlqen të dëgjojnë libra pak më lart se niveli i aftësisë së tyre, për shembull dëgjimi i librave me kapituj kur ata janë ende duke lexuar libra me figura vetë. Leximi së bashku gjatë shkollës fillore mbështet zhvillimin e shkrim-leximit të tyre dhe ju jep të dyja palëve një shans për të qëndruar të lidhur ndërsa bëhen më të pavarur.
