Dr. Ada Simeoni, Mjeke Pediatre- Neonatologe
Sistemi endokrin është një rrjet gjendrash që prodhojnë dhe dërgojnë hormone, të cilat ndihmojnë kontrollin e shumë funksioneve të rëndësishme të trupit, veçanërisht aftësinë e organizmit për të shndërruar kaloritë në energji për të furnizuar qelizat dhe organet.
Sistemi endokrin ndikon në mënyrën se si rreh zemra, si zhvillohen kockat dhe indet, madje edhe aftësinë tuaj për të bërë fëmijë. Ai luan një rol jetik në zhvillimin ose jo të diabetit, sëmundjeve tiroide, çrregullimeve të rritjes, mosfunksionimit seksual dhe një mori të çrregullimeve të tjera që lidhen me hormonet. Ka shumë lloje të ndryshme të çrregullimeve endokrine një prej tyre është dhe Hipotiroidizmi.
Hipotiroidizmi i lindur është një gjendje që prek gjëndren tiroide e cila është një organ i vogël i vendosur në pjesën e poshtme të qafës. Njerëzit që kanë HK (hipotiroidizëm kongenital) nuk kanë mundësi të prodhojnë mjaftueshëm hormon tiroid, që është esencial për rritjen dhe zhvillimin e shëndetshëm. Te fëmijët e vegjël nëse HK nuk trajtohet herët, ajo mund të japë probleme, prapambetje në rritje dhe në zhvillimin mendor, megjithatë nëse diagnostikohen dhe trajtohen herët, individët me këtë problem zakonisht mund të bëjnë jetë normale.
Shenjat e HK
Zakonisht në lindje nuk ka shenja të veçanta, dhe një pjesë e fëmijëve fillojnë të shfaqin shenja rreth javës tretë ose të katërt të jetës. Këto shenja mund të jenë:
- Lëkurë ose sy të verdhë (ndryshe quhet ikter)
- Fle shumë orë gjumë, ose fle shpesh
- Kapsllëk
- Forcë e ulët muskulare (ndryshe quhet hipotoni)
- Enjtje e zonës rreth syve
- Gjuhë e madhe
- Bark i madh dhe kerthizë e dalë jashtë (ndryshe quhet hernie – umbilikale)
- Lëkurë e zbehtë dhe e thatë
- E qarë me zë të trashë
- Prapambetje në rritje dhe në shtim në peshë
Dr. Ada Simeoni
Diagnostikimi
Diagnostikimi behet në varësi të shenjave të mësipërme. Prindi është i vetmi person i cili mund të vërej simptomat ose shenjat specifike të cilat pasi shqyrtohen dhe nga mjeku pediatër arrihet në konkluzionin nëse kemi apo jo të bëjmë me një Himertiroidizëm të lindur.
Nëse testi i parë i bebes (i cili duhet të bëhet brenda javës së parë të jetës) ka dale pozitiv për hipotiroidizëm kongenital, mjeku do të kërkojë ekzaminime të mëtejshme. Megjithatë është e nevojshme që të dini se dalja e një rezultati anormal nuk do të thotë që fëmija e ka patjetër sëmundjen, por është e domosdoshme që të bëhet një ekzaminim i dytë konfirmues, për të parë konkretisht me çfarë kemi të bëjmë. Duke qënë se efektet e dëmshme të HK të patrajtuar mund të avancojnë shpejt pas lindjes, ekzaminimet duhet të përfundohen sa më shpejt për të percaktuar nëse fëmija e ka ose jo këtë problem. Shumica e rasteve me HK (rreth 85%) janë raste ku gjëndra tiroide mungon, është e vendosur në pozicion të pazakontë ose është shumë e vogël. Për këtë arsye mjeku mund t’ju rekomandojë imazheri të gjëndrës tiroide e cila mund të jetë një eko ose një ekzaminim tjetër që quhet Shintigrafi e Tiroides.
Nëse trajtimi fillon herët pas lindjes fëmijet me HK mund të kenë rritje dhe zhvillim të shëndetshëm. Prandaj kryerja e analizave të tiroides tek të porsalindurit është shumë e rëndësishme. Vonesat në trajtim kanë për pasojë prapambetje intelektuale, vështirësi në të mësuar, vonesë në zhvillim dhe prapambetje në rritje.
Shkaqet
Në trupin tonë hormonet prodhohen nga gjëndrat. Hormonet dërgojnë mesazhe në të gjithë trupin. Këto mesazhe kontrollojnë të gjitha funksionet si p.sh zbërthimin e lëndëve të ndryshme që gjenden në ushqime, apo zhvillimin mendor dhe fizik.
HK ndodh atëhërë kur gjëndra tiroide nuk funksionon siç duhet. Kjo gjëndër ndodhet në qafë dhe prodhon hormonin tiroidien.
Ky hormon ndihmon për të kontrolluar rritjen, zhvillimin e trurit dhe mënyrën sesi trupi ynë zberthen lëndët ushqimore për të përfituar energji. Rreth 80-85% të rasteve me HK janë sporadike, kjo do të thotë që:
- Kjo sëmundje nuk transmetohet nga prindi tek fëmija
- Vëllezërit dhe motrat e fëmijës së sëmurë nuk janë në rrezik të veçantë për të patur këtë sëmundje.
- Në këto raste gjëndra tiroide nuk zhvillohet mirë. Ajo mund të mungojë plotësisht, të jetë e vendosur në një pozicion anormal, ose mund të jetë shumë e vogël dhe nuk prodhon sasinë e duhur të hormonit.
Vetëm 15% e rasteve me HK konsiderohen të kenë prejardhje gjenetike. Kjo do të thotë që një fëmijë i sëmurë duhet të ketë trashëguar 2 kopje të gjenit difektoz për HK (nga një për secilin prind).
Në raste shumë të rralla HK shkaktohet nga një mungesë e jodit tek nëna gjatë shtatëzënisë. Nëse një grua shtatzënë nuk merr mjaftueshëm jod, bebi i saj mund të jetë i rrezikuar për HK. Edhe mjekimet anti-tiroidiene mund të shtojnë rrezikun për HK. Për këto arsye në rast së gjatë shtatezanisë nëna ka patur probleme apo është mjekuar për probleme të lidhura me gjëndren tiroide është mirë që të konsultoheni me mjekun pediatër dhe të bëhet testimi i hormoneve të tiroides te bebi i porsalindur.
