Nga Alket Koroshi, mjek nefrolog
Ushqyerja është e lidhur ngushtë me rrezikun të formimit të gurëve. Përveç predispozicionit gjenetik, ka rëndësi një dietë e saktë dhe e ekuilibruar që mund të parandalojë formimin e gurëve në veshka.
Disa studime kanë analizuar çdo komponent diete dhe dieta të ndryshme për të kuptuar më mirë ndikimin e tyre tek gurët e veshkave. Së pari:
Lëngjet: Marrja e lartë e lëngjeve është faktori më i rëndësishëm për parandalimin e sëmundjes së gurëve në veshka dhe për çdo 200 mL ujë qe pimë, rreziku i gurëve ulet me 13%.
Pijet me sheqer duket se lidhen me një rrezik më të madh të gurëve, ndërsa kafeina dhe lëngjet e agrumeve nuk janë te rrezikshme.
Kalciumi: Normalisht marrja e kalciumit me dietë nuk duhet të kalojë 1.2 g/ditë. Duhet patur parasysh se një konsum i ekuilibruar i qumështit është në gjendje të zvogëlojë përthithjen e oksalatit nga zorrët dhe ekskretimin urinar krahasuar me kalciumin e ulët në dietë, duke qenë mbrojtëse ndaj sëmundjes së gurëve.
Oxalatet: Sasia e saktë e oksalatit që përmbahet në ushqimet është e vështirë të vlerësohen për ndryshueshmërinë e tyre, madje edhe në të njëjtën ushqim. Përveç kësaj, sasia e oksalatit te konsumuar u tregua se ishte vetëm një faktor i vogël rreziku për sëmundja e gurëve, ndërsa përthithja e tij në zorrë është e fortë duke ndikuar nga faktorë të jashtëm, si marrja e kalciumit.
Kufizimi i oksalateve në dietë këshillohet vetëm te pacientët me konsum rritur te këtyre oksalateve.
Natriumi: Marrja e lartë e natriumit shoqërohet me hipertension, sëmundjet e zemrës dhe rrezik për gurë. Konsumi i rritur i natriumit lidhet drejtpërdrejt me hiperkalciurinë si në formuesit e gurëve me kalcium ashtu edhe në subjekte të shëndetshme. Edhe pse kufizimi i natriumit dietik në vlerat e rekomanduara është gjithmonë e dëshirueshme në formuesit e gurëve, është e vështirë të arrihet për përdorimin e gjerë në përgatitjen e ushqimit.
Proteinat: Proteinat shtazore shoqërohen me rritje të rrezikut për formimin e gurëve, ndërsa proteinat bimore dhe nga produktet e qumështit nuk janë. Rritja e marrjes së mishit shoqërohet me pH acid të urinës, bilanc negativ te kalciumit dhe nivel i reduktuar ekskretimit anti-litogjen te tretësirave urinare.
Frutat dhe perimet: Ushqimet alkalizuese janë një nga faktorët më të rëndësishëm për mbrojtjen e gurëve. Konsumi i tyre rrit solucionet anti-litogjenike si citrate, kalium dhe magnez. Një dietë e pasur me fruta dhe perime rekomandohet fuqimisht për formuesit e gurëve.
Acidi urik: Konsumi i rritur i mishit është i lidhur me rritjen e metabolizmit të purinës dhe ngarkesës së acidit, duke favorizuar nefrolitiaza e acidit urik duke ulur pH të urinës dhe rritja e sekretimit urinar të acidit urik, veçanërisht në pacientët e prekur nga sindroma metabolike dhe diabeti.
Si përfundim, dieta më efektive për mbrojtjen e gurëve është e pasur me fruta dhe perime, me pak proteina shtazore dhe kripë, me konsum të balancuar të produkteve të qumështit dhe natyrisht, me marrjen e rritur të lëngjeve. Këto karakteristika i bëjnë dietat vegjetariane dhe mesdhetare mbrojtëse dhe te dobishme për formuesit e gurëve, ndërsa dietat perëndimore janë një rrezik për formimin e gurëve.
