Të gjithë ndihen të shqetësuar herë pas here, por njerëzit me çrregullime ankthi përjetojnë shqetësime të shpeshta dhe të rënda që prishin jetën e tyre normale.
Në këtë artikull, ne eksplorojmë llojet e ndryshme të çrregullimeve të ankthit së bashku me teknikat e menaxhimit dhe përballimit të ankthit.
Çfarë është ankthi?
Ndjenja e ankthit përpara një ngjarjeje specifike, si p.sh. një test, është normale.
Zakonisht, ankthi është i përkohshëm. Por dikush me një çrregullim ankthi përjeton shqetësime të rregullta dhe të rënda. Ankthi mund të jetë dobësues dhe t’i pengojë ata të bëjnë aktivitetet e tyre normale.
Çrregullimet e ankthit janë të zakonshme. Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit Mendor, afërsisht 19.1% e të rriturve në Shtetet e Bashkuara kanë një çrregullim ankthi.
Llojet e çrregullimeve të ankthit
Ka shumë lloje të çrregullimeve të ankthit, të cilat ne i përshkruajmë këtu:
Agorafobia
Agorafobia është frika nga hapësira ku është e vështirë të arratisesh ose të marrësh ndihmë nëse diçka shkon keq. Njerëzit me këtë lloj fobie priren të shmangin vende ose situata specifike. Për shembull, ata mund të shmangin turmat ose transportin publik. Disa njerëz mund të mbyllen në shtëpi në raste të rënda.
Çrregullim i përgjithësuar i ankthit
Çrregullimi i përgjithësuar i ankthit (GAD) përfshin shqetësimin e vazhdueshëm për gjërat e përditshme. Ankthi mund të mos ketë ndonjë shkak ose shkaktar të qartë. Kjo gjendje kronike mund të shkaktojë probleme me gjumin, nervozizëm dhe tension të muskujve.
Fobitë
Agorafobia është një lloj fobie ose frike. Megjithatë, ekzistojnë shumë fobi të tjera. Disa janë të zakonshme dhe relativisht të buta, të tilla si frika nga merimangat, ose arachnofobia. Të tjerat mund të jenë më shkatërrues për jetën e një personi.
Çrregullim paniku
Ata me çrregullim paniku janë të prirur ndaj sulmeve të panikut. Këto sulme paniku shkaktojnë simptoma fizike të ngjashme me një atak në zemër.
Çrregullimi i stresit post-traumatik
Çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD) mund të zhvillohet pasi një person përjeton traumë. Për shembull, dikush mund të zhvillojë PTSD pas një aksidenti, sulmi ose një fatkeqësie natyrore.
Në disa njerëz, simptomat janë të përkohshme. Por të tjerët do të përjetojnë PTSD për periudha të gjata.
Mutizmi selektiv
Njerëzit që kanë këtë çrregullim të rrallë shmangin të folurit, pavarësisht se kanë aftësinë për ta bërë këtë. Ata me mutizëm selektiv janë zakonisht shumë të turpshëm. Ata kanë frikë nga gjykimi shoqëror dhe sikleti.
Ankthi i ndarjes
Ankthi i ndarjes është i zakonshëm tek fëmijët, por edhe të rriturit e përjetojnë atë. Njerëzit me këtë lloj çrregullimi ankthi kanë një frikë intensive të ndarjes nga njerëzit që janë pranë në jetën e tyre.
Çrregullimi i ankthit social
Njerëzit me këtë çrregullim ankthi kanë një frikë të fortë nga ndërveprimet sociale. Ata zakonisht kanë frikë nga poshtërimi shoqëror dhe shqetësohen për gjykimin nga të tjerët.
Ka mundësi efektive trajtimi për çrregullimet e ankthit. Lloji i trajtimit do të ndryshojë në varësi të çrregullimit të ankthit.
Disa trajtime të ankthit përfshijnë:
Psikoterapia
Terapia konjitive e sjelljes (CBT), whtw një trajtim standard për çrregullimet e ankthit.
CBT i mëson individët me ankth që t’u qasen ndryshe ndjenjave dhe mendimeve të tyre tw ankthi. CBT mund të përfshijë gjithashtu terapi ekspozimi për trajtimin e fobive, që do të thotë që një person gradualisht dhe qëllimisht ekspozohet ndaj frikës së tij.
Medikamente
Në disa raste, medikamentet, të tilla si ilaqet kundër depresionit dhe ilaçet kundër ankthit, mund të ndihmojnë në reduktimin e simptomave të një çrregullimi ankthi. Këto janë të dobishme për njerëzit që kanë simptoma të rënda./Gazeta Shëndeti
