Një ish-infermiere e kujdesit neurokritik ka zbuluar pesë gjërat që mund të bëni për t’u kujdesur për shëndetin e trurit tuaj dhe për të parandaluar një goditje në tru.
Siobhan Mclernon, lektore me përvojë në infermieri në Universitetin e Londrës South Bank, ka ndarë së fundmi gjërat e thjeshta që mund të ndryshoni në stilin tuaj të jetesës për të parandaluar një goditje në tru.
Një goditje ndodh kur rrjedha e gjakut në tru ndërpritet ose bllokohet ose kur një enë gjaku shpërthen. Kjo kufizon gjakun dhe oksigjenin jetik për të mbajtur trurin të shëndetshëm dhe dëmtimi mund të bëhet i përhershëm nëse shumë qeliza të trurit vdesin.
Goditjet në tru janë shkaku i dytë kryesor i vdekjeve në mbarë botën dhe i pesti më i zakonshëm në SHBA.
Faktorët e rrezikut të goditjes që priren të jenë më të zakonshme tek të moshuarit, janë presioni i lartë i gjakut (hipertensioni), kolesteroli i lartë, obeziteti, diabeti, pirja e duhanit, pasiviteti fizik dhe dieta e varfër, që po ndjekin gjithmonë e më shumë të rinjtë.
Megjithatë, Mclernon deklaroni në The Conversation: ‘Përshtatja e këtyre ndryshimeve të thjeshta të stilit të jetesës mund të ndihmojë në reduktimin e rrezikut të goditjes në tru dhe të optimizojë shëndetin e zemrës dhe trurit.’
Shmagni duhanin
Sipas Mclernon, gjëja më e rëndësishme që duhet bërë për të përmirësuar shëndetin e trurit është të lini duhanin dhe cigaret.
Përveç përshpejtimit të plakjes së trurit dhe rritjes së rrezikut për demencë, pirja e duhanit shkakton dëme në muret e enëve të gjakut në tru dhe redukton nivelet e përgjithshme të oksigjenit për shkak të monoksidit të karbonit në duhan, duke e bërë trupin më të prirur për të pasur një goditje në tru.
Ata që pinë 20 cigare çdo ditë kanë gjashtë herë më shumë gjasa për të pasur një goditje, krahasuar me njerëzit që nuk pinë duhan, sipas Medical News Today.
Monitorimi i presionit të gjakut dhe stabilizimi i kolesterolit
Presioni i lartë i gjakut mund të shkaktojë stres në muret e arterieve, gjë që mund t’i bëjë ato më të dobëta dhe të çojë në akumulimin e molekulave të yndyrës. Kjo mund të shkaktojë dëmtime të mëdha në enët e gjakut dhe t’i hapë rrugën mpiksjes së gjakut.
Infermierja shkroi në The Conversation: “Nëse jeni mbi 18 vjeç, kontrolloni rregullisht presionin e gjakut, kështu që nëse shfaqni shenja të zhvillimit të presionit të lartë të gjakut, mund ta kapni atë në fillim dhe të bëni ndryshimet e duhura në stilin tuaj të jetesës për të ndihmuar në uljen e rrezikut të goditjes në tru”.
Për më tepër, studimet tregojnë se nivelet e larta të kolesterolit LDL (“të keq”) dhe triglicerideve (yndyra në gjak) rrisin rrezikun e goditjeve të shkaktuara nga mpiksja e gjakut për shkak të grumbullimit të depozitave yndyrore në arterie.
Sipas Shoqatës së Stroke, të kesh nivele të larta të kolesterolit ‘të keq’ mund të rrisë rrezikun e goditjes me 10 për qind.
Monitoroni nivelin e sheqerit në gjak
Një tjetër aspekt kyç që duhet t’i kushtohet vëmendje është niveli i sheqerit në gjak, sugjeron Mclernon.
Sheqeri i lartë në gjak (hiperglicemia) është një faktor i rëndësishëm rreziku për goditje në tru, pasi mund të dëmtojë enët e gjakut, të cilat mund të çojnë në mpiksje gjaku që udhëtojnë në tru.
Me kalimin e kohës, glukoza e tepërt në gjak mund të rezultojë në rritje të depozitave yndyrore ose mpiksje në enët e gjakut. Këto mpiksje mund të ngushtojnë ose bllokojnë enët e gjakut në tru.
Lektorja vuri në dukje: ‘Për të ulur nivelet e glukozës në gjak, përpiquni të bëni ushtrime të rregullta, hani një dietë të ekuilibruar të pasur me fibra, pini mjaftueshëm ujë, mbani një peshë të shëndetshme dhe përpiquni të menaxhoni stresin.’
Njerëzit që vuajnë nga diabeti janë dy herë më të rrezikuar nga një goditje në tru se sa homologët e tyre të shëndetshëm.
Mbani një peshë të shëndetshme
Të qenit mbipeshë dhe ngrënia e vakteve të pabalancuara mund të përforcojë ndjeshëm rreziqet për të pasur një goditje në tru.
Obeziteti rrit rrezikun e presionit të lartë të gjakut, sëmundjeve të zemrës, kolesterolit të lartë dhe diabetit të tipit 2 – të gjitha këto mund të dëmtojnë qelizat e gjakut, të ndikojnë në nivelet e oksigjenit dhe të kontribuojnë në rrezik më të lartë të goditjes në tru.
Ata me BMI 25 ose më shumë klasifikohen si mbipeshë, ndërsa ata me BMI 30 ose më shumë përkufizohen si obezë.
Të qenit mbipeshë rrit rrezikun e goditjes në tru me 22 për qind dhe nëse jeni obez, ky rrezik rritet me 64 për qind.
Megjithatë, Mclernon thotë se ndjekja e një diete mesdhetare – një dietë që vendos theksit te ushqimet me bazë bimore dhe yndyrnat e shëndetshme, duke përfshirë perimet, frutat, fasulet, thjerrëzat, drithërat, peshkun, vajin e ullirit ekstra të virgjër dhe arrat – mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit.
Ushtrimet dhe gjumi janë thelbësore
Së fundmi, infermierja këshillon që të flinin shtatë deri në nëntë orë çdo natë.
Megjithëse nuk është një shkak i drejtpërdrejtë, gjumi i dobët dhe çrregullimet e gjumit, veçanërisht apnea e gjumit, janë të lidhura me një rrezik në rritje të goditjes në tru, potencialisht për shkak të inflamacionit, uljes së niveleve të oksigjenit dhe rrjedhjes së gjakut në tru.
Rreziku i simptomave të goditjes është katër herë më i madh në mesin e individëve që flinin më pak se gjashtë orë në natë krahasuar me individët që raportuan shtatë deri në tetë orë gjumë në natë, sipas studiuesve në Universitetin e Alabama në Birmingham, të cilët analizuan të dhënat për 5,666 individë për tre vjet.
Por, Mclernon është gjithashtu kundër gjumit të tepruar: ‘Gjumi i tepërt, megjithatë, shoqërohet gjithashtu me rritjen e rrezikut të goditjes në tru, kështu që përpiquni të qëndroni sa më aktiv që të mund të flini sa më mirë’.
Ajo gjithashtu rekomandon që njerëzit të ushtrojnë më shumë se dy ditë në javë.
CDC rekomandon që të rriturit të kryejnë të paktë 150 minuta aktivitet fizik me intensitet të moderuar çdo javë, plus ushtrime për forcimin e muskujve të paktën dy ditë në javë.
Aktiviteti fizik duhet të shpërndahet në mënyrë të barabartë në katër deri në pesë ditë në javë, ose çdo ditë./shendeti.com.al
